Wat telt als plagiaat?
Een gangbare definitie staat in de Nederlandse gedragscode wetenschappelijke integriteit, die sinds 1 oktober 2018 geldt. Plagiaat is daar het gebruik zonder passende erkenning van ideeën, werkwijzen, resultaten of teksten van een ander. De code noemt plagiaat samen met fabriceren en vervalsen als de duidelijkste voorbeelden van een schending van de integriteit.
Plagiaat gaat dus verder dan letterlijk kopiëren. Ook deze vormen tellen mee:
- een tekst herschrijven met andere woorden, zonder te zeggen waar hij vandaan komt;
- een tekst vertalen en als eigen werk presenteren;
- de opbouw, de gegevens of het idee van een ander overnemen zonder bronvermelding.
De code vraagt om bij het overnemen van ideeën, procedures, resultaten en tekst recht te doen aan het werk van anderen en zorgvuldig naar de bron te verwijzen. Die regel is ook buiten de wetenschap een goede maatstaf voor content.
Plagiaat en auteursrecht: wat is het verschil?
Plagiaat draait om erkenning, het auteursrecht om toestemming. Volgens de Auteurswet mag alleen de maker, of wie de rechten van de maker heeft gekregen, een werk openbaar maken en verveelvoudigen. Een bronvermelding alleen geeft je die toestemming niet. Een heel artikel overnemen met de naam van de schrijver erbij kan dus nog steeds inbreuk zijn.
Citeren mag wel zonder toestemming, binnen de regels van artikel 15a van de Auteurswet. De belangrijkste voorwaarden:
- Het werk is rechtmatig openbaar gemaakt.
- Je citeert bijvoorbeeld in een recensie, een discussie of een wetenschappelijke tekst.
- Het aantal en de omvang van de citaten passen bij je doel.
- Je vermeldt de bron en de naam van de maker, voor zover dat redelijkerwijs kan.
Wat doet Google met gekopieerde content?
Het spambeleid van Google noemt scraping: content van andere sites overnemen, vaak geautomatiseerd, om posities in de zoekresultaten te manipuleren. Een voorbeeld is content van andere sites opnieuw publiceren zonder iets eigens toe te voegen, soms zelfs zonder de bron te noemen. Ook teksten licht aanpassen met synoniemen en dan publiceren valt eronder.
Krijgt Google veel geldige verwijderverzoeken wegens auteursrecht voor één site, dan kan Google ook andere content van die site lager tonen. Wie stelselmatig kopieert, loopt dus meer risico dan alleen de verwijdering van één pagina. Lees ook de uitleg over duplicate content en AI-gegenereerde content.
Voorbeeld: een koopgids voor tuinmeubelen
Een webshop in tuinmeubelen uit Breda wil een koopgids over teakhout. De eerste versie blijkt grotendeels een herschreven gids van een andere winkel, met synoniemen in plaats van de oorspronkelijke woorden. Dat is plagiaat, en Google noemt precies deze werkwijze als voorbeeld van scraping.
De webshop schrijft de gids opnieuw, met eigen ervaring uit de winkel en eigen foto’s. Een cijfer over de levensduur van teak komt uit een onderzoek; dat onderzoek staat erbij als bron.
Veelgestelde vragen over Plagiaat
Wat is plagiaat?
Plagiaat is werk van een ander gebruiken zonder te laten zien van wie het komt. Het gaat om teksten, maar ook om ideeën, werkwijzen en resultaten. Herschrijven of vertalen zonder bron telt ook mee.
Is plagiaat strafbaar?
Niet altijd. Neem je beschermd werk zonder toestemming over, dan kan dat inbreuk op het auteursrecht zijn. De maker kan dan via de rechter verdere verspreiding laten verbieden en schadevergoeding vragen. Opzettelijke inbreuk is volgens de Auteurswet ook strafbaar.
Mag je een tekst overnemen als je de bron noemt?
Met een goede bronvermelding is het geen plagiaat. Maar voor meer dan een citaat heb je nog steeds toestemming nodig van de maker of van wie de rechten heeft. Een bron noemen geeft je geen recht om een hele tekst over te nemen.