Wat beschermt het auteursrecht?
De Auteurswet stamt uit 1912 en noemt een lange lijst met werken. Voor marketing tellen vooral deze:
- teksten, zoals artikelen, brochures en websiteteksten;
- foto’s en video’s;
- tekeningen, illustraties en ontwerpen;
- software en apps.
Een werk valt onder de wet als het origineel en persoonlijk is en als je het kunt zien, lezen of horen. Een nieuw technisch product of proces valt er niet onder. Daarvoor bestaat het octrooirecht.
Je hoeft het auteursrecht nergens aan te vragen of te registreren. Het ontstaat op het moment dat je het werk maakt, kost niets en geldt internationaal. Zet je naam en de datum op of bij het werk. Zo kun je in een rechtszaak aantonen dat het werk op die datum al van jou was.
Wie heeft het auteursrecht en hoe geef je toestemming?
Het auteursrecht ligt bij de maker. Bestaat je baan uit het maken van teksten, foto’s of ontwerpen, dan geldt je werkgever als maker, tenzij jullie iets anders hebben afgesproken. Het wetsartikel gaat over arbeid ‘in dienst van een ander’. Huur je een freelancer of bureau in, ga er dan van uit dat het auteursrecht bij de maker blijft. Wil je als opdrachtgever het auteursrecht zelf hebben, dan moet de overdracht schriftelijk.
| Vorm | Wat het betekent |
|---|---|
| Overdracht | De maker verkoopt het auteursrecht aan een andere partij. Dit moet schriftelijk. |
| Licentie | De maker houdt het auteursrecht en geeft toestemming om het werk te verspreiden of te kopiëren. Een exclusieve licentie moet schriftelijk, een niet-exclusieve mag ook mondeling. |
| Open licentie, zoals Creative Commons | De maker houdt het auteursrecht en geeft iedereen vooraf toestemming voor het gebruik dat de maker goedkeurt. |
Ook na een overdracht houdt de maker een paar rechten. Zo kan de maker zich verzetten tegen publicatie zonder naamsvermelding, tenzij dat onredelijk is.
Wat mag zonder toestemming?
Twee uitzonderingen in de wet raken marketing en content vaak:
- Citeren: je mag uit een werk citeren in bijvoorbeeld een recensie of een discussie, met bronvermelding en niet meer dan nodig. De voorwaarden staan bij plagiaat.
- Tekst- en datamining: wie rechtmatig toegang heeft tot een werk, mag het kopiëren om tekst en data te analyseren. Dat geldt niet als de maker of rechthebbende dit uitdrukkelijk en op passende wijze heeft voorbehouden. Bij een werk dat online staat kan dat bijvoorbeeld met machineleesbare middelen.
Dat voorbehoud speelt ook bij AI. Volgens de AI Act moeten aanbieders van AI-modellen voor algemene doeleinden beleid hebben om zo’n voorbehoud volgens de Europese auteursrechtrichtlijn te herkennen en te respecteren. Welke techniek precies telt als machineleesbaar voorbehoud, staat niet in de Auteurswet.
Voorbeeld: foto’s voor een bakkerij
Een bakkerij in Zwolle laat een fotograaf foto’s maken van het brood en het team, voor de nieuwe website. In de offerte staat alleen dat de bakkerij de foto’s op de website mag gebruiken. Een jaar later wil de bakkerij dezelfde foto’s ook in advertenties op Instagram en op posters gebruiken.
Het auteursrecht ligt nog bij de fotograaf, dus de bakkerij vraagt eerst toestemming. Bij een volgende opdracht legt de bakkerij vooraf schriftelijk vast welke kanalen en welke periode de licentie dekt, en welke naamsvermelding erbij hoort.
Veelgestelde vragen over Auteursrecht
Moet je auteursrecht vastleggen of registreren?
Nee. Het auteursrecht ontstaat vanzelf op het moment dat je een werk maakt. Zet wel je naam en de datum op of bij het werk. Dat helpt als bewijs in een rechtszaak.
Hoe lang duurt het auteursrecht?
Meestal tot 70 jaar na de dood van de maker. Die termijn telt vanaf 1 januari van het jaar na het sterfjaar.
Mag je een foto van internet gebruiken?
Meestal alleen met toestemming van de maker of van wie de rechten heeft, bijvoorbeeld via een licentie. Dat een foto vrij online staat, maakt hem niet vrij te gebruiken. Een open licentie zoals Creative Commons kan gebruik wel toestaan, onder de voorwaarden van de maker.