Huidige situatie, gewenste situatie en het gat
Het Institute for Manufacturing (IfM) van de Universiteit van Cambridge omschrijft een gap-analyse in drie delen: de huidige situatie, de gewenste situatie en het gat daartussen. Een besluit van de Rijksoverheid uit juli 2026 geeft dezelfde uitleg in het Nederlands: een organisatie vergelijkt de huidige situatie met de gewenste situatie.
De methode is niet aan één vakgebied gebonden. De gemeente Beekdaelen gebruikt een gap-analyse in het informatiebeveiligingsbeleid voor 2026 tot en met 2028. Zo bepaalt de gemeente in welke mate ze voldoet aan verplichte overheidsmaatregelen. In marketing gaat het meestal om een doel: meer omzet, meer leads of een hoger marktaandeel.
Terugredeneren vanaf het doel
Het gat in kaart brengen is de eerste helft. Daarna zoek je naar manieren om het te overbruggen. Het IfM beschrijft daarvoor terugredeneren: je begint bij de gewenste situatie en werkt stap voor stap terug naar nu. Bij elke stap stel je dezelfde vraag:
- Wat moet er geregeld zijn zodat de gewenste situatie (A) kan bestaan? Noem dat B.
- Wat moet er geregeld zijn zodat B kan bestaan? Noem dat C.
- Zo ga je door tot je uitkomt bij de huidige situatie.
Het doel werkt het best als het meetbaar is. Een doel volgens het SMART-principe maakt het gat concreet: je ziet precies hoe groot het verschil is.
Voorbeeld: gap-analyse voor een webshop
Een webshop in fietsonderdelen wil over een jaar meer online omzet halen. De eigenaar zet de huidige en de gewenste situatie naast elkaar:
| Onderdeel | Nu | Over een jaar | Gat |
|---|---|---|---|
| Online omzet per maand | € 18.000 | € 25.000 | € 7.000 |
| Terugkerende klanten | 20% | 30% | 10 procentpunt |
| Levertijd | 4 werkdagen | 2 werkdagen | 2 werkdagen |
Dan redeneert de eigenaar terug. Meer terugkerende klanten vraagt om een nieuwsbrief en een snellere levering. Een snellere levering vraagt om voorraad in een eigen magazijn. Zo ontstaat een volgorde van acties.
Wanneer een gap-analyse tekortschiet
Het IfM van de Universiteit van Cambridge noemt twee beperkingen. Doelen kunnen tijdens het werk veranderen, waardoor de gewenste situatie een bewegend doelwit wordt. En sommige problemen hebben veel mogelijke oplossingen. Terugredeneren vanaf één doel helpt dan weinig.
Een gap-analyse zegt ook niets over de buitenwereld. Daarvoor combineer je de methode met een SWOT-analyse, die sterktes en zwaktes naast kansen en bedreigingen zet. Verwar een gap-analyse verder niet met een content gap: dat is een onderwerp waarop concurrenten wel gevonden worden en je eigen site niet.
Veelgestelde vragen over Gap-analyse
Wat is het verschil tussen een gap-analyse en een SWOT-analyse?
Een SWOT-analyse zet sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen op een rij. Een gap-analyse meet de afstand tussen nu en je doel. Je kunt ze goed combineren.
Waar gebruik je een gap-analyse voor?
Voor elk doel waarbij je wilt weten hoe ver je er nog vanaf zit. Denk aan omzetdoelen, maar ook aan wettelijke eisen of informatiebeveiliging bij gemeenten.
Hoe dicht je het gat?
Door terug te redeneren vanaf het doel. Je vraagt steeds wat er eerst geregeld moet zijn. Zo krijg je een volgorde van acties tot aan de huidige situatie.