Marketing

Above the line (ATL)

Definitie

Above the line (ATL) is marketing via massamedia met een breed bereik, zoals tv, radio, kranten en buitenreclame. Het doel is vooral merkbekendheid en merkwaarde opbouwen. De tegenhanger is below the line (BTL): gerichte acties voor een specifieke groep, zoals proefmonsters, displays in de winkel en telemarketing.

Ook wel: ATL, ATL-marketing, above-the-line-marketing
Niveau: basis
Bijgewerkt: 31 oktober 2026
Kort samengevat
  • ATL is marketing met een breed bereik via massamedia, gericht op het merk.
  • BTL (below the line) is gerichter en stuurt meer op directe aankoop.
  • De termen ontstonden in 1954. Door nieuwe media en technologie is de grens vervaagd.

Waar komt de term above the line vandaan?

Volgens het Universal Marketing Dictionary ontstond de term in 1954 bij Procter & Gamble. In de conceptbegroting stonden toen alleen de kosten van traditionele reclame: tv, radio, gedrukte media, buitenreclame en bioscoopreclame. Die reclame betaalde het bedrijf via reclamebureaus.

Medewerkers trokken onder die kosten een streep. Daaronder schreven ze de kosten van promotieacties, zoals proefmonsters, kortingen, winacties en sponsoring. Die betaalde het bedrijf direct of via andere tussenpersonen. Zo ontstonden de namen above the line en below the line.

Wat is het verschil tussen ATL en BTL?

KenmerkAbove the line (ATL)Below the line (BTL)
BereikBreed, een groot publiekGericht op specifieke groepen
DoelMerkbekendheid opbouwen, mensen laten proberen en merkwaarde vergrotenDirecte aankoop en een eerste keer proberen
Hangt samen metDe positionering van het merkVerkoop- en handelsplannen
VoorbeeldenLandelijke tv-campagne, radio, kranten, buitenreclameDisplays in de winkel, proefmonsters, telemarketing

BTL kan op termijn ook het merk versterken. Het doel op korte termijn ligt wel bij de aankoop.

Een voorbeeld: een brouwerij uit Tilburg lanceert een nieuw bier. Radiospots en posters in bushokjes in heel Brabant zijn ATL. Proeverijen in supermarkten en een kortingsactie bij de eerste aankoop zijn BTL.

Is het onderscheid tussen ATL en BTL nog bruikbaar?

Volgens het Universal Marketing Dictionary is de oude grens tussen ATL en BTL vervaagd. Oorzaken zijn het veranderde medialandschap en de opkomst van marketing die op technologie draait. Sommige marketeers vermijden de termen daarom helemaal, om verwarring te voorkomen.

Online zie je goed waarom. Een videocampagne kan een heel land bereiken, maar met targeting ook alleen mensen die net je site bezochten. Hetzelfde kanaal kan dan ATL en BTL tegelijk zijn. Kijk daarom liever naar het doel van een campagne dan naar het label.

Verwar above the line niet met

  • Above the fold: het deel van een webpagina dat je ziet zonder te scrollen. Dat gaat over de opbouw van een pagina, niet over je mediabudget.
  • Paid media: al het bereik waarvoor je betaalt, zoals advertenties. ATL en BTL verdelen het marketingbudget juist naar bereik en doel.

Veelgestelde vragen over Above the line

Wat betekent ATL in marketing?

ATL staat voor above the line. Het gaat om marketing via massamedia met een breed bereik, zoals tv, radio en buitenreclame. Het doel is vooral merkbekendheid.

Wat is het verschil tussen ATL en BTL?

ATL bereikt een groot publiek via massamedia. BTL richt zich op een specifieke groep, met bijvoorbeeld proefmonsters, displays in de winkel of telemarketing. BTL stuurt meer op directe aankoop.

Waarom heet het above the line?

Volgens het Universal Marketing Dictionary ontstond de term in 1954 bij Procter & Gamble. In de conceptbegroting stonden alleen de reclamekosten. Medewerkers trokken daaronder een streep en schreven er de kosten van promotieacties onder.

Gerelateerde begrippen

  • Paid media

    Paid media is zichtbaarheid waarvoor je betaalt, zoals zoekmachineadvertenties, social ads, displaybanners en gesponsorde content.

  • Naamsbekendheid

    Naamsbekendheid is de mate waarin mensen je merk kennen.

  • DOOH (digital out-of-home)

    DOOH (digital out-of-home) is buitenreclame op digitale schermen in de openbare ruimte, zoals digitale billboards, schermen op stations en schermen in winkels of bedrijfspanden.

  • Targeting

    Targeting is het afbakenen van wie je advertentie te zien krijgt en waar die verschijnt.

  • Marketingmix

    De marketingmix is de combinatie van keuzes waarmee je een product of dienst op de markt brengt.

Bronnen

  1. Universal Marketing Dictionary (MASB, onderschreven door de AMA), Above-the-Line Marketing (bijgewerkt 27 mei 2026 (volgens de paginabron)).
  2. Universal Marketing Dictionary (MASB, onderschreven door de AMA), Below-the-Line Marketing (bijgewerkt 14 oktober 2024 (volgens de paginabron)).

Hulp nodig?

Wij helpen je van strategie tot uitvoering. Bekijk onze aanpak of plan een vrijblijvende kennismaking.