Opent in een nieuw tabblad
Marketing

Top of mind

Definitie

Top of mind is het merk dat iemand als eerste noemt als je naar een productcategorie vraagt, zonder merknamen te geven. Het is de strengste maat voor naamsbekendheid, naast spontane en geholpen bekendheid. De score laat zien hoe makkelijk je merk bij mensen opkomt, maar zegt niet of ze het ook kopen.

Ook wel: top-of-mind awareness, TOMA, eerstgenoemde merk
Niveau: gevorderd
Bijgewerkt: 31 oktober 2026
Kort samengevat
  • Top of mind is het merk dat iemand als eerste noemt bij een productcategorie.
  • Naast spontane en geholpen bekendheid is het een gangbare maat voor naamsbekendheid.
  • Grote merken scoren op alle bekendheidsmaten hoger. Lees de score dus samen met je marktaandeel.

Hoe meet je top of mind?

Je stelt een open vraag over een categorie, zonder merknamen te noemen. Bijvoorbeeld: ‘Aan welke merken koffie denk je?’ Het eerste antwoord telt als top of mind. Je kunt de meting in drie stappen doen:

  1. Top of mind: het eerste merk dat iemand noemt.
  2. Spontane bekendheid: alle merken die iemand daarna nog zonder hulp noemt.
  3. Geholpen bekendheid: merken die iemand herkent als je de namen laat zien.

Onderzoekers van het Ehrenberg-Bass Institute noemden dit in 2004 de drie gangbare maten voor naamsbekendheid. Top of mind was volgens hen een van de eerste maten die aandacht kreeg.

Wat zegt top of mind wel en niet?

Marketingprofessor Kevin Lane Keller omschreef bekendheid van een merknaam in 1993 als de kans dat die naam bij je opkomt, en het gemak waarmee dat gebeurt. Top of mind is daarvan de scherpste vorm. Het merk komt niet alleen op, maar als eerste.

Professor Byron Sharp van het Ehrenberg-Bass Institute plaatst wel een kanttekening. Bekendheidsmaten bewegen samen, omdat grote merken op alle maten hoger scoren. Toch kun je de score op de ene maat niet betrouwbaar voorspellen uit een andere. De maten meten dus deels iets anders.

Top of mind is ook iets anders dan merkloyaliteit. Het eerste merk dat iemand noemt, is niet altijd het merk dat die persoon koopt.

Voorbeeld: een leverancier van werkkleding

Een leverancier van werkkleding vraagt op een vakbeurs 150 inkopers welke leveranciers ze kennen. Van hen noemt 8 procent het bedrijf als eerste en 30 procent noemt het spontaan. Die cijfers zijn het vertrekpunt.

Een jaar lang verschijnt het bedrijf in vakbladen en staat het op elke beurs. Daarna meet het opnieuw, met precies dezelfde vraag en dezelfde doelgroep. Alleen dan zijn de cijfers te vergelijken. De leverancier zet de uitkomst naast de eigen omzetgroei, omdat bekendheid en marktaandeel vaak samen bewegen.

Veelgestelde vragen over Top of mind

Wat betekent top of mind?

Top of mind is het merk waar iemand als eerste aan denkt bij een productcategorie. Vraag je welke merken koffie iemand kent, dan is het eerste antwoord top of mind.

Wat is het verschil tussen top of mind en spontane bekendheid?

Top of mind is alleen het eerste merk dat iemand noemt. Spontane bekendheid omvat alle merken die iemand zonder hulp noemt. Top of mind is dus de strengste maat.

Hoe word je top of mind?

Een snelle route is er niet. Volgens het Ehrenberg-Bass Institute scoren grote, opvallende merken op alle bekendheidsmaten hoger. Top of mind hoort dus vooral bij merken die veel mensen kennen en kopen.

Gerelateerde begrippen

  • Naamsbekendheid

    Naamsbekendheid is de mate waarin mensen je merk kennen.

  • Merkloyaliteit

    Merkloyaliteit is de mate waarin klanten steeds weer voor hetzelfde merk kiezen, ook als er alternatieven zijn.

  • Share of search

    Share of search is het aandeel van een merk in alle zoekopdrachten naar merken in de eigen categorie.

  • Share of voice (SOV)

    Share of voice (SOV) is het aandeel van een merk in alle reclame binnen de eigen categorie, meestal gemeten als percentage van de totale mediabestedingen, impressies of GRP's.

  • Branding

    Branding is het bewust opbouwen van een merk: de naam, het logo, de stijl en vooral het beeld dat mensen bij een bedrijf of product hebben.

Bronnen

  1. Jenni Romaniuk, Byron Sharp, Samantha Paech en Carl Driesener (Ehrenberg-Bass Institute), Brand and Advertising Awareness: A Replication and Extension of a Known Empirical Generalisation (Australasian Marketing Journal, 2004).
  2. Byron Sharp (Ehrenberg-Bass Institute), Do different awareness measures measure the same thing? (geen exacte datum op de pagina, geraadpleegd 31 oktober 2026).
  3. Kevin Lane Keller (Journal of Marketing), Conceptualizing, Measuring, and Managing Customer-Based Brand Equity (gepubliceerd januari 1993).

Hulp nodig?

Wij helpen je van strategie tot uitvoering. Bekijk onze aanpak of plan een vrijblijvende kennismaking.