Hoe bereken je prijselasticiteit?
Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) onderzocht de prijsgevoeligheid van het personenvervoer, op verzoek van de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat. Het KiM omschrijft prijselasticiteit als de procentuele verandering van de gevraagde hoeveelheid, gedeeld door de procentuele verandering van de prijs.
Prijselasticiteit = % verandering in gevraagde hoeveelheid / % verandering in prijsDe Universal Marketing Dictionary van MASB spreekt van de reactie van de vraag op een kleine prijswijziging. Omdat klanten minder kopen als de prijs stijgt, is de uitkomst meestal negatief. Zo kun je bij je prijsstrategie inschatten wat een prijsverhoging met je afzet doet.
Elastische en inelastische vraag
Daalt de vraag minder sterk dan de prijs stijgt, dan is de vraag prijsinelastisch. Het KiM rekende in 2018 met een prijselasticiteit van -0,45 voor treinreizen. Treinkosten die 10% hoger liggen, leiden dan naar verwachting tot 4,5% minder reizigerskilometers met de trein. Daalt de vraag juist sterker dan de prijs stijgt, dan is de vraag prijselastisch.
Voor taxi’s en de Waddenveren verwachtte het KiM een sterk inelastische vraag. Voor een groot deel van die ritten zijn er weinig alternatieven, en veel gebruikers reizen er maar af en toe mee. Daarnaast was de onderzochte btw-verhoging maar een klein deel van de totale kosten. Vrijetijdsverkeer is volgens het KiM meestal prijselastisch, omdat toeristen veel andere opties hebben.
Let ook op de termijn. Op korte termijn kan een deel van de klanten niet meteen overstappen. Op lange termijn ontstaan er meer mogelijkheden om op een hogere prijs in te spelen.
Voorbeeld: een sportschool in Eindhoven
Een sportschool in Eindhoven verhoogt het maandabonnement van 30 naar 33 euro, een stijging van 10%. In de maanden daarna daalt het aantal leden van 1.000 naar 960, een daling van 4% (verzonnen cijfers).
Prijselasticiteit = -4% / 10% = -0,4
Omzet voor: 1.000 x 30 = 30.000 euro per maand
Omzet na: 960 x 33 = 31.680 euro per maandDe vraag is inelastisch, dus de prijsverhoging levert meer omzet op. Controleer wel of er geen andere verklaring is, zoals het seizoen of een nieuwe sportschool in de buurt.
Verwar prijselasticiteit niet met
- Kruiselasticiteit: hoe de vraag naar het ene product verandert als de prijs van een ander product verandert. Volgens het KiM leiden 10% hogere treinkosten tot 0,1% meer autogebruik.
- Reclame-elasticiteit: hoe sterk een meetbare reactie, zoals de verkoop, verandert als je het reclamebudget aanpast. Je deelt dan de procentuele verandering in de reactie door de procentuele verandering in de reclame-uitgaven.
Veelgestelde vragen over Prijselasticiteit
Wat betekent prijselasticiteit?
Prijselasticiteit geeft aan hoe sterk de vraag reageert op een prijswijziging. Bij een prijselasticiteit van -2 daalt de vraag 20% als de prijs 10% stijgt.
Wanneer is de vraag inelastisch?
Als de vraag minder sterk daalt dan de prijs stijgt. Uit de formule volgt dan een uitkomst tussen 0 en -1. Dat zie je vaak bij producten waarvoor weinig alternatieven zijn.
Waarom is prijselasticiteit meestal negatief?
Klanten kopen minder als de prijs stijgt en meer als de prijs daalt. De verandering in de vraag gaat dus de andere kant op dan de prijs.