Welke soorten chatbots zijn er?
- Regelgebaseerde chatbot: herkent trefwoorden of knoppen en geeft vooraf geschreven antwoorden. Volgens Google Cloud zijn bots minder zelfstandig dan AI-assistenten en AI-agents: ze volgen meestal vooraf geprogrammeerde regels en leren weinig of niets.
- Chatbot met een taalmodel: schrijft zelf een antwoord. Volgens Google is zo’n chatbot een toepassing van een groot taalmodel. Wat je eerder in het gesprek typte, gebruikt het model als context voor de rest van het gesprek.
Een taalmodel kent uit zichzelf alleen wat het tijdens de training heeft geleerd. Bedrijven koppelen hun chatbot daarom vaak aan eigen documenten, zoals voorwaarden en handleidingen. Die techniek heet RAG.
ELIZA: een van de eerste chatbots
In januari 1966 beschreef Joseph Weizenbaum van het MIT het programma ELIZA in Communications of the ACM. ELIZA maakte bepaalde soorten gesprekken in gewone taal tussen mens en computer mogelijk. Het programma zocht naar trefwoorden in de invoer en bouwde daar met vaste regels een antwoord omheen.
Weizenbaum beschreef ook een script waarmee ELIZA reageerde op de manier van een psychotherapeut. Moderne chatbots werken heel anders, maar het idee van een gesprek met een computer is al tientallen jaren oud.
Voorbeeld: een chatbot op de website van een fietsverhuur
Fietsverhuur Duinfiets in Zandvoort zet een chatbot op de site. De chatbot draait op een taalmodel en zoekt eerst in de eigen huurvoorwaarden en veelgestelde vragen. Zo beantwoordt hij vragen over openingstijden, borg en e-bikes.
Bovenaan het chatvenster staat dat je met een AI-assistent praat. Dat sluit aan bij artikel 50 van de AI Act, dat sinds 2 augustus 2026 geldt. Bij schade of een klacht stuurt de chatbot het gesprek door naar een medewerker.
Verwar een chatbot niet met
- AI-agent: software die niet alleen antwoordt, maar ook zelfstandig taken uitvoert, zoals een reservering maken. Een chatbot reageert vooral op wat je vraagt.
- Livechat: een chatvenster waarin een medewerker antwoordt. Veel websites combineren de twee: eerst de chatbot, daarna een mens.
Veelgestelde vragen over Chatbot
Is ChatGPT een chatbot?
Ja. ChatGPT is een chatbot die op een groot taalmodel draait en zelf antwoorden schrijft. Veel chatbots op websites werken eenvoudiger, met vaste vragen en antwoorden.
Moet je melden dat een chatbot AI is?
Volgens de AI Act moeten mensen weten dat ze met een AI-systeem praten, tenzij dat al duidelijk is. Die plicht ligt bij de aanbieder van het systeem. De regel geldt sinds 2 augustus 2026.
Wat was de eerste chatbot?
Een bekend vroeg voorbeeld is ELIZA van Joseph Weizenbaum aan het MIT. Zijn artikel erover verscheen in januari 1966. ELIZA reageerde op trefwoorden in wat je typte.