Welke grafiek kies je voor welke data?
Begin bij de boodschap. De Britse overheid heeft een richtlijn voor de eigen grafieken. Die zegt het zo: kun je de boodschap niet in een paar zinnen opschrijven, kies dan opnieuw. Daarna koppelt de richtlijn het soort verband aan een passende grafiek:
| Wat wil je laten zien? | Geschikte grafiek |
|---|---|
| Ontwikkeling door de tijd | Lijndiagram |
| Vergelijken of rangschikken | Staafdiagram |
| Verband tussen twee waarden | Spreidingsdiagram |
| Deel van een geheel | Staafdiagram, of een taartdiagram met hooguit vijf delen |
| Spreiding over een gebied | Kaart |
Nielsen Norman Group raadt voor de meeste toepassingen in UX de basis aan: staafdiagrammen, lijndiagrammen en spreidingsdiagrammen. Mensen begrijpen een staafdiagram veel makkelijker dan bijvoorbeeld een taartdiagram. Bij taart-, bellen- en vlakdiagrammen moet je hoeken, oppervlakken of volumes inschatten, en dat is lastiger.
Hoe voorkom je een misleidende grafiek?
- Staafdiagram vanaf nul: je vergelijkt staven op hun lengte. Begint de as hoger, dan kloppen de verhoudingen niet meer. In februari 2023 sprak de Britse toezichthouder op statistiek het ministerie van Financiën aan op zo’n grafiek. De inflatie daalde van 11,1% naar 10,1%, maar door een as vanaf 8% leek de daling veel groter.
- Lijndiagram: volgens de Britse richtlijn is een as die niet bij nul begint hier aanvaardbaar als het nodig is. Meld het dan wel in de tekst bij de grafiek.
- Volgorde: de Britse richtlijn vraagt staven op volgorde van grootte te zetten, tenzij er een natuurlijke volgorde is, zoals leeftijd of tijd.
- Niet alleen kleur: volgens de WCAG mag kleur niet het enige middel zijn om informatie over te brengen. Zet labels bij lijnen of gebruik verschillende vormen.
- Tekstalternatief: geef bij elke grafiek op een website een beschrijving of een toegankelijke tabel met dezelfde informatie.
Voorbeeld: het maandrapport van een tuinmeubelwebshop
Tuinmeubelwebshop De Veranda uit Zutphen kreeg elke maand een rapport met een taartdiagram van acht verkeerskanalen. Niemand zag welk kanaal groeide. Het staafdiagram met bezoeken begon bij 900, waardoor een kleine dip op een ineenstorting leek.
In de nieuwe versie staat bovenaan één zin: organisch verkeer groeit, betaald verkeer daalt. Daaronder toont een lijndiagram beide kanalen over dertien maanden. Een staafdiagram vanaf nul zet de kanalen op volgorde van bezoeken. Onder elke grafiek staat een tabel met de cijfers.
Verwar datavisualisatie niet met
- Infographic: een afbeelding die een onderwerp uitlegt met grafieken, iconen en korte teksten. Een infographic bevat vaak datavisualisaties, maar vertelt een heel verhaal.
- Marketingdashboard: een scherm met visualisaties van je belangrijkste cijfers bij elkaar. Een dashboard bestaat uit datavisualisaties, maar een losse grafiek is nog geen dashboard.
Veelgestelde vragen over Datavisualisatie
Wat is een voorbeeld van datavisualisatie?
Een lijndiagram van je websiteverkeer per maand, een staafdiagram met omzet per kanaal of een kaart met klanten per provincie. Elke vorm laat in één beeld een patroon zien.
Welke grafiek is het duidelijkst?
Voor de meeste vragen een staafdiagram, lijndiagram of spreidingsdiagram. Volgens Nielsen Norman Group begrijpen mensen een staafdiagram veel makkelijker dan een taartdiagram.
Moet de as van een grafiek bij nul beginnen?
Bij een staafdiagram wel. Anders lijken verschillen groter dan ze zijn. Bij een lijndiagram is een andere startwaarde volgens de Britse overheidsrichtlijn soms aanvaardbaar, als je dat duidelijk meldt.