Wat doet het Commissariaat voor de Media?
Het Commissariaat is op 1 januari 1988 opgericht, tegelijk met de invoering van de Mediawet. Die wet moet zorgen voor onafhankelijk, toegankelijk en divers media-aanbod. Mediadiensten moeten daarom hun aanbod onafhankelijk van overheid en bedrijven maken, eerlijk zijn over reclame en zorgen voor toegankelijkheid, bijvoorbeeld met ondertiteling.
Tot de taken horen onder meer:
- toestemming verlenen aan commerciële mediadiensten;
- toezicht op de regels voor reclame en sponsoring bij publieke omroepen en commerciële mediadiensten, ook bij diensten op aanvraag (on demand);
- toezicht op de bescherming van minderjarigen tegen ernstig schadelijk media-aanbod;
- toezicht op de vaste prijs voor nieuwe boeken in het Nederlands of Fries.
Bij een overtreding kan het Commissariaat een boete, een waarschuwing of een andere sanctie opleggen. Het kan ook eerst het gesprek aangaan. Het uitgangspunt van het Commissariaat: zacht als het kan, hard als het moet. Het Commissariaat is een zelfstandig bestuursorgaan en neemt zijn besluiten onafhankelijk van het ministerie van OCW.
Toezicht op reclame: achteraf en zonder censuur
Het Commissariaat let op reclame- en sponsorregels en op andere programmavoorschriften. Dat toezicht vindt altijd plaats nadat een programma is uitgezonden. De Grondwet beschermt gedrukte media, radio en televisie tegen overheidstoezicht op de inhoud. Het Commissariaat beoordeelt programma’s dus niet vooraf en heeft geen invloed op vorm en inhoud.
Ook video-uploaders moeten zich aan de regels uit de Mediawet houden. Het Commissariaat controleert of uploaders die reclame maken, aangesloten zijn bij de Stichting Reclame Code. Welke regels verder gelden en wanneer je je moet aanmelden, lees je bij influencer marketing.
Voorbeeld: politieke advertenties van een lokale partij
Sinds 10 oktober 2025 geldt de Europese Verordening Politieke Reclame. Kiezers moeten kunnen zien wie achter een politieke advertentie zit en wie die betaalt. Ook moeten ze kunnen zien waarom ze de advertentie te zien krijgen en hoe persoonsgegevens daarbij eventueel zijn gebruikt. Over de inhoud van de reclame gaat de verordening niet.
Een lokale partij uit Amersfoort plaatst advertenties in een huis-aan-huisblad en op een lokale nieuwssite. De partij moet zich als opdrachtgever aan de verordening houden, net als de uitgevers die de advertenties plaatsen. Bij elke advertentie moet dus te zien zijn wie erachter zit en wie betaalt. Denkt een kiezer dat een advertentie niet volgens de regels is verspreid, dan kan die dat melden bij het meldpunt van het Commissariaat.
Het Commissariaat is de beoogde toezichthouder op deze transparantieregels. Een Nederlandse uitvoeringswet moet dat nog regelen, en die was op 31 oktober 2026 nog niet in werking. Tot die wet in werking treedt, zijn de taken voor toezicht en sancties uit de verordening nog niet toegewezen.
Verwar het Commissariaat voor de Media niet met
- Stichting Reclame Code: een andere organisatie, die ervoor zorgt dat adverteerders op een verantwoorde manier reclame maken. Adverteerders, bureaus, media en consumentenorganisaties stelden samen de Nederlandse Reclame Code op.
- ACM: de Autoriteit Consument & Markt. Als digitaledienstencoördinator voor de Digital Services Act heeft de ACM een coördinerende rol bij het toezicht op online platforms in Nederland.
- Autoriteit Persoonsgegevens: houdt onder meer toezicht op gerichte online politieke reclame met persoonsgegevens.
Veelgestelde vragen over Commissariaat voor de Media
Wat doet het Commissariaat voor de Media?
Het controleert of omroepen, andere mediadiensten en video-uploaders zich aan de Mediawet houden. Denk aan regels voor reclame, sponsoring en de bescherming van minderjarigen. Dat toezicht vindt achteraf plaats.
Is het Commissariaat voor de Media onafhankelijk?
Ja. Het is een zelfstandig bestuursorgaan dat besluiten neemt los van het ministerie van OCW. Het geld komt van dat ministerie en uit toezichtskosten van commerciële media-instellingen.
Kan het Commissariaat een boete opleggen?
Ja. Bij een overtreding van de Mediawet of de Wet op de vaste boekenprijs kan het een boete, waarschuwing of andere sanctie opleggen. Het kan ook eerst het gesprek aangaan.