AI-zichtbaarheid

Contextvenster (context window)

Definitie

Een contextvenster (context window) is de hoeveelheid tekst, gemeten in tokens, waarmee een taalmodel in één verzoek kan werken. Daarin zitten je prompt, eerdere berichten in het gesprek, documenten en ook het antwoord zelf. Het is een soort werkgeheugen van het model en iets anders dan de data waarop het model getraind is.

Ook wel: context window
Niveau: gevorderd
Bijgewerkt: 6 november 2026
Kort samengevat
  • De ruimte in tokens voor alles wat een model in één verzoek verwerkt, ook het antwoord.
  • Bij de nieuwste modellen van Anthropic en OpenAI is dat ongeveer een miljoen tokens (stand november 2026).
  • Meer context is niet vanzelf beter: volgens Anthropic nemen nauwkeurigheid en terugvinden af als het aantal tokens groeit.

Wat telt mee in het contextvenster?

Alles wat je in één verzoek naar een model stuurt, telt mee in tokens. Volgens Anthropic gaat het om de systeemprompt, alle berichten (ook afbeeldingen, documenten en resultaten van tools) en de beschrijvingen van tools. Ook het antwoord dat het model schrijft, neemt ruimte in.

Ook het denkwerk van een redeneermodel telt mee: OpenAI noemt dat reasoning tokens, Anthropic thinking. In een gesprek via de API van Anthropic stapelen vragen en antwoorden zich bij elke beurt op in het venster. Eerdere beurten blijven daarbij volledig staan.

Hoe groot is een contextvenster?

De grootte verschilt per model. Dit zijn de cijfers van de aanbieders zelf (stand november 2026):

ModelContextvensterMaximale uitvoer per verzoek
Claude Opus 5.5, Sonnet 5.5, Haiku 5.5 en andere nieuwe Claude-modellen1 miljoen tokens128.000 tokens
Oudere Claude-modellen, zoals Claude Sonnet 4.5200.000 tokensverschilt per model
GPT-6 Astra, GPT-6.1 Sol en GPT-6 Luna (OpenAI)1,05 miljoen tokens128.000 tokens

Het venster is dus veel groter dan de maximale lengte van één antwoord. Met een groter venster kan het model langere en complexere prompts aan, zoals lange documenten of veel eerdere berichten.

Wat gebeurt er als het contextvenster vol is?

  • Te lange invoer: past de invoer alleen al niet in het venster, dan weigert de API van Anthropic het verzoek. De melding is dan dat de prompt te lang is.
  • Antwoord raakt de grens: bij Claude 4.5 en nieuwer stopt het model dan met schrijven. Bij OpenAI kan de API het deel boven de grens afkappen.
  • Lange chats: chatomgevingen zoals claude.ai kunnen het venster laten doorschuiven. Wat er het eerst in kwam, valt er dan ook het eerst uit.
  • Samenvatten: Anthropic biedt compaction (in bèta). Het systeem vat eerdere delen van het gesprek samen, zodat het gesprek voorbij de grens kan doorgaan.

Ook voordat het venster vol is, speelt er iets. Volgens Anthropic nemen nauwkeurigheid en het terugvinden van informatie af naarmate het aantal tokens groeit. Anthropic noemt dat context rot. Wat je in het venster zet, is daarom net zo belangrijk als hoeveel ruimte er is.

Voorbeeld: een lange chat over dienstpagina’s

De marketeer van een hoveniersbedrijf uit Amersfoort plakt in één chat de huisstijlgids, twintig klantreviews en de teksten van vijftien dienstpagina’s. Daarna vraagt de marketeer de ene nieuwe tekst na de andere. Na tientallen beurten zit het venster vol met eerdere vragen en antwoorden. De regels uit de huisstijlgids staan dan ver terug in het gesprek. In een chat die het venster laat doorschuiven, kunnen ze er zelfs al uit zijn.

Beter is een nieuwe chat per pagina, met alleen de huisstijlgids en de tekst die aan de beurt is. Het model krijgt dan minder ballast en de regels staan vooraan.

Veelgestelde vragen over Contextvenster

Wat betekent context window?

Context window is Engels voor contextvenster. Het is de hoeveelheid tekst, in tokens, waar een taalmodel in één verzoek mee kan werken. Je vraag, eerdere berichten en het antwoord tellen allemaal mee.

Is het contextvenster hetzelfde als wat een model weet?

Nee. Wat een model weet, komt uit de training. Het contextvenster is wat het model tijdens één verzoek kan raadplegen. Denk aan je vraag, het gesprek tot nu toe en de documenten die je meegeeft.

Is een groter contextvenster altijd beter?

Niet vanzelf. Volgens Anthropic nemen nauwkeurigheid en het terugvinden van informatie af als het aantal tokens groeit. Geef het model daarom alleen mee wat het voor de taak nodig heeft.

Gerelateerde begrippen

  • Tokens (AI)

    Tokens zijn de eenheden waarin een taalmodel zoals ChatGPT, Gemini of Claude tekst opknipt, zowel je vraag als het antwoord.

  • Redeneermodel (reasoning model)

    Een redeneermodel (reasoning model) is een taalmodel dat eerst intern redeneert en pas daarna antwoord geeft.

  • Knowledge cutoff

    De knowledge cutoff is de datum tot waar een taalmodel uitgebreide en betrouwbare kennis heeft van informatie en gebeurtenissen.

  • Prompt engineering

    Prompt engineering is het schrijven en verbeteren van instructies (prompts) voor een AI-taalmodel, zodat het model steeds de output geeft die je nodig hebt.

  • Systeemprompt (system prompt)

    Een systeemprompt (system prompt) is een vaste instructie die een AI-model verwerkt voordat de vragen van de gebruiker binnenkomen.

Bronnen

  1. Anthropic (Claude Platform Docs), Context windows (geraadpleegd 31 oktober 2026).
  2. OpenAI API-documentatie, Conversation state (geraadpleegd 31 oktober 2026).
  3. OpenAI API-documentatie, Models (geraadpleegd 31 oktober 2026).
  4. Google for Developers, Machine Learning Glossary (bijgewerkt 6 november 2026).

Hulp nodig?

Wij helpen je van strategie tot uitvoering. Bekijk onze aanpak of plan een vrijblijvende kennismaking.